Ол түрлі атаулармен жасырынуы мүмкін, бірақ мәні бір – алаяқтар карталарға қол жеткізіп, ақша ұрлайды
“Сіздің картаңыздан күдікті қаражат шешу әрекеті тіркелді. Ақшаңыздың ұрлануын болдырмау үшін жеке басыңызды дереу растау қажет. Қауіпсіз байланыс орнату үшін қосымшаны жүктеңіз”.
Алаяқтар телефон қоңырауын осылай бастауы мүмкін. Олар адамды шошытып, зиянды бағдарламаны орнатуға мәжбүрлейді, сол арқылы банк деректеріне қол жеткізеді. Қазір бұл схема Қазақстанда тарап жатыр және ол NGate вирусы арқылы жасалуда. Оның атауы әртүрлі бола береді, бірақ түпкі мақсаты белгілі – алаяқтар карталарға қол жеткізіп, ақша ұрлайды.
Қалай қорғануға болады және алаяқтарға тап болсаңыз не істеу керек?
Бұл мәселені Банк ЦентрКредит сарапшыларымен бірге талдап көрейік.
Ол қалай жұмыс істейді?
Адамға телефонға "қауіпсіз" қосымшаны орнату немесе бір файлды ашу ұсынылады. Шын мәнінде, бұл зиянды бағдарлама, ол банк картасының деректеріне, соның ішінде ПИН-кодқа қол салуға мүмкіндік береді. Содан кейін алаяқтар қашықтан-ақ банкоматтан ақша шешіп немесе терминалдар арқылы сауда жасай алады. Мұндай операциялар кәдімгі төлемдер ретінде көрінеді, сондықтан ұрланған ақшаны қайтару іс жүзінде мүмкін емес.
Алаяқтық схема қалай жүзеге асады?
- Жалған қоңырау: Алаяқтар банк, полиция, мемлекеттік орган немесе ұялы байланыс операторының қызметкері болып танысады. Олар күдікті операциялар, картаңызды бұғаттау қажеттігі немесе жеке басыңызды шұғыл растау туралы хабарлайды.
- Зиянды қосымша: "Мәселені шешу" үшін арнайы қосымшаны орнату ұсынылады. Бұл қосымшаны Google Play немесе App Store-дан табу мүмкін емес – оны бейресми көздерден жүктеу сілтемесі мессенджерлер арқылы жіберіледі. Көбінесе Android пайдаланушылары тұзаққа түседі.
- Деректерді ұрлау: Қосымшаны орнатқаннан кейін, адамнан картаны телефонға жақындату және ПИН-кодты енгізу сұралады. Осылайша, бұл мәліметтер бірден алаяқтардың қолына түседі.
- Ақшаны шешу: Қылмыскерлердің сыбайластары (дропперлер) вирус орнатылған құрылғылар арқылы банкоматтардан ақша шешеді немесе терминалдар арқылы төлемдер жүргізеді. Егер дроппер алаяқтық әрекетке қатысып жатқанын білмесе де, ол қылмыстың сыбайласы болып саналады және қылмыстық жауапкершілікке тартылады.
NGate вирусынан қалай қорғануға болады?
- Мессенджерлер арқылы келген қосымшаларды орнатпаңыз және файлдарды ашпаңыз.
- ПИН-код пен карта деректерін ешкімге хабарламаңыз. Банк немесе мемлекеттік органдар бұл ақпаратты ешқашан сұрамайды.
- Егер сізге банк немесе полиция атынан қоңырау шалса – сенбеңіз. Ресми сайттағы нөмір арқылы банкке өзіңіз хабарласыңыз.
- Карталық операцияларды бақылап, банк қосымшасында төлемдерге лимит қойыңыз.
Егер вирус орнатылып қойса, не істеу керек?
- Қосымшаны дереу жойыңыз.
- Банктің мобильді қосымшасы немесе колл-орталығы арқылы картаңызды бұғаттаңыз.
- Картаны қайта шығарып, ПИН-кодты өзгертіңіз.
- Оқиға туралы банкке хабарлаңыз.
Банк ЦентрКредит сақ болуды және қаржылық қауіпсіздікке мән берудің маңызды екенін ескертеді. Қаржылық сауаттылықты арттыру үшін BCC Journal жаңалықтарын қарай жүріңіз. Күмәнді жағдайлар туындаса немесе сұрақтарыңыз болса, банктің ресми арналары арқылы хабарласыңыз.
ТАҚЫРЫПҚА ОЙ ҚОСЫП, ПІКІРІҢІЗБЕН БӨЛІСУ ҮШІН TELEGRAM КАНАЛЫМЫЗ БАР!
