Тибет қалай Тәуелсіздігінен айырылды

1893 просмотров
0
Ратель
Четверг, 05 Дек 2024, 12:00

Тәуелсіздіктің жоғалуы ел билігі ұстанған өте қорқақ, жалтақ саясатына байланысты екен

Қазіргі күндері шетелдік туристтер үшін жабық саналатын Қытай Халық Республикасының құрамындағы Тибет автономиялық облысы сонау 1951 жылдың қыркүйек айында өзінің отыз тоғыз жылға созылған Тәуелсіздігінен кейін, Қытай елінің аумағына күштеп қосылған болатын.

Өткен ғасырдың басында, нақтырақ айтқанда, 1913 жылдың қантарында осы елдің рухани жетекшісі XIII-ші Далай ламаның басшылығымен Тибет елі Тәуелсіз мемлекет болып жарияланады.

Читайте также
Қара аспанды төндіргіш журналистер туралы

Тәуелсіз мемлекет болып атала салысымен Далай лама ел ішін жаңа жағдайға бейімдеп, қайта құрып, жаңғырта бастайды. Сонымен қатар, ел Тәуелсіздігін қорғап тұратын, заманға сай армия жасақтайды. Осы елдің армиясын да табысты жүргізілген реформалардың арқасында, алыстағы Ялунцзян өзенінің жағалауына дейінгі аралық ел астанасы Лхасаның бақылауына алынады. Бұл аралықта Тибет мемлекеті Ұлыбритания, Моңғолия, Қытай, Непал, Бутан елдерімен дипломатиялық қарым-қатынас орнатады. Өзге елдермен де аралық қатынасын жақсартуға талпынуды күшейтеді. Сөйтіп, Тибетті сол бір уақытта айналасындағы мемлекеттер Тәуелсіз ел ретінде мойындай бастайды.

Екінші Дүниежүзілік соғыс кезінде Тибет жұрты соғысушы елдердің ешқайсына да қосылмай, өзінің бейтараптығын сақтайды.

Алайда, 1946 жылы Қытай аумағында Гоминьдан және Қытай Коммунистік партиясының арасында азаматтық соғыс басталып, ақырында төңкерісшіл (революционер) Мао Цзэдун мен оның жақтастары жеңіске жетеді. Осының нәтижесінде, Қытай Халық Республикасы орнығып, дербестігін күшейткен соң, шекаралас Тибет елімен қақтығыс басталады.

Ақыры, 1951 жылдың қыркүйек айында Қытайдың Азаттық армиясы Тибет жеріне кіріп, оның астанасы Лхасамен қосып, оны жаулап алады. Сөйтіп, отыз тоғыз жылға созылған Тибет елінің Тәуелсіздігі бір демде құрдымға кетті.

Осы елдің тарихын зерттеп, зерделей қарасаң, Тибеттің Тәуелсіздігінің жоғалуы ең алдымен ішкі тайталастан әлсіреуі, сондай-ақ, осы ел билігінің ұстанған өте қорқақ, жалтақ саясатына байланысты екен.

Қазіргі уақытта бұл Тибет жұрты өзінің ұлттық тілін, халықтық дәстүрін, мәдениетін, ата-баба тарихын мүлде жоғалта бастаған. Тек, ертеден қалыптасқан дәстүрлі медицинасы ғана қалған. Өзге елдердің, әсіресе еуропалық зерттеуші-ғалымдардың осы елге байланысты еңбектерін қарасаң, Тибет ұлты алдағы он бес-жиырма жылдан кейін ұлт ретінде жойылуы әбден мүмкін деп көрсеткен екен. Шынымен де сұмдық қой!

Бейсенғазы Ұлықбек, Қазақстан Журналистер Одағының мүшесі.

Abai.kz.

Фото: dalailama.com.

ТАҚЫРЫПҚА ОЙ ҚОСЫП, ПІКІРІҢІЗБЕН БӨЛІСУ ҮШІН TELEGRAM КАНАЛЫМЫЗ БАР!

Оставьте комментарий

президент Республики Казахстан:
- К сожалению, есть недоброжелатели, которые пытаются исказить саму суть принципа «Закон и Порядок», представляя его как инструмент давления. Считаю это нечистоплотным.
Посол Израиля Йоав Быстрицкий о новых проектах с Казахстаном: разговор на творческом вечере Владимира Фридмана
Израильский актёр театра и кино представил в Алматы программу «Про ту и эту жизнь…», а посол рассказал о перспективах сотрудничества двух стран в экономике, медицине и культуре
Когда исчезает знание: что художники Центральной Азии искали в кыргызском Кадамжае
Экспедиция Tamyr Central Asia Art Lab началась с истории почти исчезнувшей профессии и превратилась в исследование памяти, мифа и художественного опыта
От Каспия до алгоритмов: что московский саммит ОДКБ меняет для Казахстана
Расширение повестки ОДКБ ставит перед Астаной прагматичный вопрос - какие механизмы организации реально работают на национальные интересы
Казахский язык в глобальной стратегии средней державы
Как мягкая сила, цифровые технологии и культурное продвижение получают новое место в государственной политике
Чей председатель? Как строительные недоделки становятся расходами жильцов
Адвокат Асқат Сулубек — о зависимости управления домом от застройщика, гарантиях и цене молчания о дефектах новостроек.
Шынайы құрмет пен жасанды «көкірек»
Аз ғана билікке қолы жетсе, эмпатиядан жұрдай болып, «көкірегін» қағатын адамдардың психологиялық сыры
Почему квартира не продаётся: 10 ошибок продавца в 2026 году
Как подготовить объект к сделке и не потерять заинтересованного покупателя
Скотч, камча и стигма: как страх перед психиатрией едва не стоил жизни молодой матери
Как отличить послеродовой психоз от депрессии и когда необходима срочная помощь – мнение специалиста
Смена руководства КНБ: кто такой Марат Ирменов и как складывалась карьера Ермека Сагимбаева
Новый глава спецслужбы прошел путь от региональных департаментов до руководства Комитетом
Казахстан между модернизацией и новым этапом развития
Политолог Равшан Назаров — о суверенитете, инфраструктурной модернизации, искусственном интеллекте и значении казахстанских реформ для Центральной Азии
Город будущего построят в Алатауском районе Алматы
Что увидели журналисты во время пресс-тура по району
Дубай после бума: стоит ли казахстанцам инвестировать в ОАЭ в 2026 году
Главное преимущество недвижимости – наличие реального актива
Бездомные животные: закон есть, системы – нет
Почему ставка на массовое уничтожение не снижает ни численность, ни риски, и что на самом деле не сработало в действующей модели
Криптоплатеж при Президенте
Казахстан в ДТП каждый год теряет небольшой город
Главный редактор журнала «За рулём» комментирует ДТП на Аль-Фараби
В чьих интересах бомбили КТК?
Атаки беспилотников на Каспийский трубопроводный консорциум ударили по экономике Казахстана
От доступа к медицинской помощи до лекарственного обеспечения
Как системное игнорирование процедур публичного обсуждения меняет баланс законности в регулировании здравоохранения Казахстана
Национальный курултай и перезапуск политической жизни
Переход к однопалатному Парламенту и его переименование в Құрылтай