Қазақстанның ұлттық валютасы жаңа жылды жаңа қарқынмен бастады
Алғашқы екі аптаның ішінде теңге АҚШ долларының позицияларының бір бөлігін қайтып алды. Алайда, бұл үрдістің қаншалықты тұрақты болатыны туралы сұраққа нақты жауап жоқ, дегенмен теңгенің долларға деген әлдеқайда күшею мүмкіндігі әлсіреу мүмкіндігінен әлдеқайда көп.
Теңге пайдасына не істейді?
2 - 15 қаңтар аралығында долларға шаққандағы теңгенің ресми айырбас бағамы T2,66 – ға төмендеп, 1 долларға 332,33 теңгеден Т329,67 дейін төмендеді. Ұлттық валютаны нығайту кездейсоқ көрінбейді және бірінші кезекте «қара алтынның» құнының өсуіне байланысты. Жаңа жылдың алғашқы екі аптасында мұнай бағасы Brent маркалы мұнайдың барреліне 67 доллардан 70 долларға дейін көтерілді.
Мұнай бағасының көтерілуіне орай, доллардың рубльге бағамы түсті. 2 - 15 қаңтар аралығында Ресей валютасы 0,88 руб.-ге нығайып, 1 долларға 57,48-ден 56,6 рубльге дейін нығайды. Осылайша, теңгенің пайдасына екі негізгі сыртқы іргелі фактор - мұнай бағалары мен ресей рублінің айырбас бағамының әсері болды.
Бұл жағдайда теңге үшін қысқа мерзімді болжам өте перспективалы болып көрінеді. Сондықтан, ең алдымен, жаңа жылдың бірінші айы ұлттық валюта пайдасында қалады.
Орта мерзімді болашақта теңгенің болашағы әлдеқайда сенімді болмай қала береді, бірақ олар өте қолайлы болады деп сенуге барлық негіз бар. Қазақстандық валютаның айырбастау бағамын 3-6 айдың ішінде бұза алатын бірдеңе болатыны екіталай. Керісінше, теңгенің одан әрі нығаюына әкелетін бірқатар факторлар бар.
Сарапшылардың болжамдарына сәйкес, Қазақстанның негізгі сауда серіктестіктерінің - ЕО, Қытай мен Ресейдегі экономикалық динамикасы - 2018 жылы оң болады. Еуропалық Комиссияның мәліметтері бойынша еуроаймақтың экономикасының өсуі 2,1% болады.
Өз кезегінде Дүниежүзілік банктің болжамдарына сәйкес Қытайдың ЖІӨ-нің өсуі жоғары болып қалады және 6,4% -ға жетеді. Ресейге келетін болсақ, ДБ сарапшылары осы жылы Ресей экономикасының өсуін бағалауды 1,4% -дан 1,7% -ға дейін жақсартты.
Егер ЕО-да, Қытай мен Ресейдегі экономикалық жағдай шынымен жақсы болса, онда қазақстандық экспорттық өнімге, бірінші кезекте биыл шикізатқа деген сұраныс жоғары деңгейде қалатынына сенімді бола аламыз.
Қазақстанның ЖІӨ өсуін ынталандырудан басқа, бұл Қазақстан шикізат экспортынан, сондай-ақ елдегі мұнай өндірісінің өсу жағдайында алатын валюта кірістерінің көлемін арттыруға оң әсер етеді. Және бұл, өз кезегінде, теңгеге айтарлықтай қолдау болады.
Сондықтан, сарапшылардың болжамы бойынша, доллар бағамы ағымдағы жылы $ 1 долларға Т340-345-ке жетсе, өте пессимистік деп санауға болады. Керісінше, осы факторларға байланысты, доллар қысқа және орта мерзімді перспективада кем дегенде тағы бір T5-10 әлсіреу мүмкіндігіне ие.
ОПЕК+ елдері арасында 2018 жылдың соңына дейін тәулігіне 1,8 млн баррельге мұнай өндіруді шектеу туралы келісімді ұзарту ғана емес, базалық мөлшерлеменің жоғары деңгейде (10% жоғары) сақталуы, теңге мен теңге активтеріне деген сұранысты қолдайтын өз ноталарын сату жолымен банк саласындағы өтімділікті алу бойынша реттеушінің белсенді активтерінен байқалатын Ұлттық банктің қатаң ақшалай-несие саясатын ұстануы да оның пайдасына ойнап тұр.
Ұзақ мерзімді қауіп
Ұлттық валютаның ұзақ мерзімді болашағы қауіп ұялатады. Басты қауіптер бұрынғысынша мұнай бағаларынан болып отыр, ал оларға АҚШ энергетикалық саясатының 2-4 жыл ішінде кезекті құлдырауы қауіп төндіріп отыр.
Әңгіме қолданыстағы америкалық биліктің бұрыннан бері қорғалып келе жатқан аумақта мұнай өндіруге рұқсат беру туралы келісімге қол қоюында. Қаңтар айының басында Дональд Трамптың әкімшілігі мұнайдың болжалды қоры болуы мүмкін деген Арктика, Тынық және Атлант мұхиты жағалауларындағы аудандарда бұрғылау үшін теңіз алаңдарын ашуды ұсынды.
Бұрын бұл аймақтар қорғалатын аумақ болып есептелді. Соңғы кездері сол кездегі АҚШ президенті Барак Обама америкалық жағалау суларында жаңа ұңғымаларды бұрғылауға тыйым салды. Солтүстік Атлантикадағы 15 мыңнан астам және Аляскадағы акваториядағы 465 мың шаршы километрден астам аймақ қорғауға жатады.
Алайда бірінші айлары-ақ, өзінің ұлықтауынан кейін Д.Трамп ішкі істер министрлігіне «елдің энергетикалық қауіпсіздігін қамту және мұнай өндіруді қолдау» үшін қайраңда бұрғылаудың қолданыстағы жоспарын түбегейлі қарастыруды тапсырды.
Көрсетілген аудандарда мұнай өндірісі қаншалықты жылдамырақ болатыны игеру үшін ашылып жатқан акваториялардағы мұнай-газ инфрақұрылымдарының барына байланысты еді. Оның үстіне АҚШ ішкі қауіпсіздігі департаменті қазірдің өзінде бұрғылауға ниетті кен өндіруші компаниялардың ұсыныстарын тіркеуді бастады.
Сарапшылар айтып отырғандай, кен өндіруші компаниялармен келісім жасағаннан кейін соңғы 30 жылда алғаш рет Мексика шығанағындағы шығыс бөліктің орасан зор бөлігі мұнай өндірісі үшін ашылады.
Сарапшылардың пікірінше, жаңа өндіруші өңірлер өндірісті сәтті арттырып жатқан, әсіресе, тақтатас мұнай өндіруге маманданған американдық мұнайшыларға үлкен көмек көрсетеді.
АҚШ Энергетика министрлігінің Энергетикалық ақпарат басқармасының (EIA) есептеулеріне сәйкес, елдегі мұнай өндіру көлемі 2018 жылдан 2019 жылға дейін 1970 жылдан бастап рекордтық деңгейге көтеріледі. Қазірдің өзінде 2018 жылы ЕІА бағалауы бойынша тәулігіне 10 миллион баррельден асады. Бұл мұнай өндіруде дәстүрлі әлемдік көшбасшылардың өндірісі - Ресей мен Сауд Арабиясымен теңестіріледі.
Бұдан әрі – одан да көп. ЕІА болжамына сәйкес, 2019 жылдың қараша айына дейін американдық мұнай компаниялары күніне 11 миллион баррельден астам мұнай өндіретін болады, бұл әлемдегі мұнай өндіруде бірінші орынға талас.
Сарапшылардың пікірінше, ұзақ мерзімді перспективада бұл мұнай бағасы 2016 жылдың қаңтар айындағыдай Brent маркалы мұнайдың баррелі 30 доллардан төмен болғандағыдай деңгейге төмендейді. Егер бұл орын алса, Қазақстан үкіметінің экономиканы әртараптандыруда елеулі жетістіктері болмаған жағдайда, ұлттық валюта девальвациялық «дауылға» түседі.
Фото: etoday.kz
