Қаз   Рус

«Бауыр, – деп барсаң бауырға...»

709 қаралды
0
Серік ӘБІКЕН
Суббота, 13 Янв 2018, 11:00

Қабыл Әбілді өлтірмесе адам баласы аярлық ойламас еді

Әлімсақтан адам баласының бауырға жасаған опасыздығын паш ететін аңыздар бар, әуелгісі Қабылдың Әбілді өлтіргені болса, тағы бірі – байғұс Жүсіпті ағаларының құлдыққа сатуы. Қабыл мен Әбілдің хикаяты жиі айтылады, ал Жүсіп жайлы...

Оқи отырыңыз
Қазақтың батыры

Сара бәйбішенің Ибраһим пайғамбарға ұл сыйлаған Ажар анамызды кішкентай Сымайылмен бірге құмға қуып жіберетіні баршаға аян. Сәбиге жасалған бұл қиянатқа шыдамай, Сараның жүрегі жібісін, жер бетінде мейір суалмасын, ағайындар араздаспасын деп Алла тағала бәйбішеге де ұл сыйлайды. Ол баланың есімі Ысқақ еді. Ысқақтың баласы Жақып (Сырайыл) пайғамбардың 12 ұлы болған. Кенжесі Жүсіпті туғанда анасы көз жұмады.

Пайғамбар осы кішкентайын тым қатты жақсы көріп, еркелетеді. Өстіп Жүсіп ержете бастайды. Ақылы кемел перзентке деген әке махаббаты да күшейе түседі. Мұны қызғанған ағалары бозбала Жүсіпті егістікке ертіп әкетіп, құдыққа тастап, көйлегін қанға бояп әкелеріне апарады. «Жүсіпті қасқыр жеп кетті», – дейді олар шімірікпестен. Байғұс әке еңірегенде етегі жасқа толып, басын көтере алмай жатып қалады.

Оқи отырыңыз
Сүйінші сұраңызшы!

Қайғыдан көз нұры семіп, соқыр болады. Жақып та оның ұлдары да Жүсіптің тірі қалғанын білмеп еді. Құдық ішінде зар еңіреген бозбаланың үнін керуеншілер естіп, құтқарып алып, Мысырға апарып, перғауынға сатады. Құл болып келген Жүсіп пайғамбар ақыл-парасатының арқасында осы елдің билеушісіне жағады, пирамидалар еліндегі ең көркем, ықпалыды адамдардың біріне айналады. Ал, бұл кезде Жақыптың әулетінен береке кеткен болатын.

Телім-телім болып Мысырға барады, оларды Жүсіп пайғамбар қарсы алады, кешіреді, аштықтан тентіреп келген бауырларын қолдайды, әкесінің жанарын шырақтай жағады. Жақып пен оның ұлдары Мысырда ғажап өмір сүреді. Ибраһим, Ысқақтың кіндігінен тарағанға жұмақ уақыт сол бір қысқа кезең еді.

120 жыл өмір сүрген Жүсіп пайғамбарға ажал жеткенде,одан кейін де көп жылдар өткенде, Перғауын көңіліне біреулер сенімсіздік уын сепкенде олардың басына қара бұлт үйіріледі. Бұрымдысын сүйреп күң етті, айдарлысын құлағын кесіп құл етті, ханшасы қараға қатын болды, мырзасы иткүркеге жақын болды. Осылайша, Мұса пайғамбар келгенше, оған ерген жұртқа Қызыл теңіз қақ жарылып жол бергенше Жүсіп ұрпағы көп уақыт азап шекті.

Оқи отырыңыз
Қазақтың ділі

Ал, құтылғаннан кейін не болды? Одан кейінгі тарих жақсылық – жалғыздан, жамандық – он бірден тарағанын айқындап берді. Мұса пайғамбардың шапағатымен, Алланың оған деген ықыласымен ел болған, қала салған адамдар сол Мұсаның өзін тыңдамай кетті, пайғамбар күйіктен көз жұмды.

Мысырға баруымызға себепкер болған сендердің бабаларың, сондықтан құл болдық, – деп жұрт Жүсіптің ұрпағын жазғырды?! Одан кейін анасымен құм кешіп, Зәмзәм бұлақтың арқасында аман қалған Сымайылдың өсіп-өркендеп, мемлекеттер құрып, тізеліні бүктіріп келе жатқан балаларына ұрынды, мысырлықтарға қарсы соғыс басталды. Жақыптың ұрпақтары қатты кетті, Мұсаның тілеуімен

Алланың алғысын алған жұрт енді қарғысқа қалып, қағанағы қарық болса да жон теріні тілген қамшыны ұмыта алмай, Перғауынмен жарты мың жыл жауласты. Дәуіттің ұлы Сүлеймен патша ымыраластырғанға дейін екі ел алакөзденіп, қырқысумен болды. Бұл уақытта бауыр мен бауырдың жағаласуы, бауырдың бауырды орға жығуы, оның құдайын менсінбей өз құдайын көтермелеуі,оның моласын жермен-жексен етіп үстіне өз ғибадатханасын салуы сүйекке сіңген әдетке айналып еді. Одан беріде үш мың жыл өтті. Әдет қалмай келеді. Жақып, Жүсіп пайғамбарлардың мына дүниедегі дәм-тұзы түгесілгенімен оларды қорлаған опасыздық жүректерді төңіректеп қалып қойды. Құлдықтың қамытын сыпырып тастағысы келгенді өз бауыры не орға, не торға итереді... Көкейде көр қазып, көңілде көміп тастайды.

Жүсіптің өмірінің соңы неге бақытты болды, ол кешірімшіл еді. Ондай кеңдік екінің біріне бұйырмаған, өйтсе пайғамбар көбейіп кетер еді. Есесіне Қабылдан тараған, Жақып пайғамбардың он бір ұлының пиғылынан нәр алған опасыздық зор құбыжыққа айналды. Жүсіп пен адамзат кешіргенімен, адамның адамға жасаған қылмысының жүзі жылмың, жоны бүкір, тілі жылан, жүрісі митың перзенті – Опасыздық қалып қойды. Адам баласы оны мыңдаған жылдар жеңе алмады.

Сымайыл мен Сырайыл ұрпақтарынан әріректе өмір сүрді делінетін, өз бауыры Сет қылышпен турап, етін Мысырға шашып жіберген Осиристің моласы табылмауы содан... Құдай Осиристен итбасты Анибустай ұл туғаны, сол итбастың жұмаққа аттанған әкесінің сыншысы болуы, жүрегін бөлек, ақыл-парасатын бөлек таразыға тартуы содан... Себеп? Себебі жақсылықтың жады ұзақ, опасыздықтыкі – келте. Жасаған бір жақсылығын ұзақ жыр еткен пенде өз опасыздығын тез ұмытады. Өзінікін ұмытуға әдеттенгеннен кейін өзгенікін де елемейтін болған...

Адам опасыздық көрсе әшкерелейді, күреседі, түп-тамырымен қопарып тастағандай болады, одан кейін ұмытып кетеді де митың тірлікке кіріседі. Тыныштық, рахат, бақуаттылық іздейді. Оларға жету үшін... соғысады. Жеңеді. Тойлайды, өз патшасын сайлайды, құдайын көтермелеп, ғибадатхана салады...

Оқи отырыңыз
Апостроф пен аферист

Тарих шеңбері – осы. Бәріне бір опасыздық себепші. Қабыл Әбілді өлтірмесе адам баласы аярлық ойламас еді, адам баласы аярлық ойламаса Ажар ана нәрестесін құшақтап, құм ішінде аңырамас еді, адалдықтың көз жасын кешпесе он бір ағасы Жүсіпке қастандық жасамас еді, Жүсіп жапа шекпесе ағайын бір-біріне өкпелемес еді, ағайын өкпелемесе бауырлар арасында ұлы соғыс тұтанбас еді, бауырлар арасында соғыс болмаса жер беті жұмақ мекенге айналар еді...

Ал 5 ғасырлық қырқысты уақытша тоқтатқан Сүлеймен патшаныкі – әлсіз нәтиже. Сол уақытша нәтижеге жеткені үшін де Сүлеймен есімі діни кітаптарда айтылған. Ондай әрекетке барушылар аз. Ал бауырын баудай түсіріп, қолының қаны сорғалап отырып тарих бетін жазғандар өте көп. Оларға бауырдың көз жасы мен қаны еш әсер етпейді, өз есімі қалса болғаны. Ал, қылмысын бүркер жазықты қашанда табылады. Жүсіп тарихы соған дәлел...

«Бауыр, –деп барсаң бауырға, бауыры оның көк темір...». Адам бауырының ет болып езіліп тұрған кезі шамалы-ау... 

Фото: magiya.net

Загрузка...
Әдебиеттанушы
– Қазақстандағы ең қымбат концерт - сайлау! Сахнаға шықпайтын әртістер - мұғалімдер!
Шүкеев жүрген жерде шөп шыға ма?
Қазақстанның кредитті рейтингі неге төменгі сатыда тұр
Евгений Жовтис: Әкем Мағжан үшін қуғындалды
Белгілі құқық қорғаушының әкесі Александр Жовтис және Мағжан Жұмабаев, сондай-ақ, Алаш төңірігенде берген сұхбаты
Қоғам ұстаздарды құлақкесті құл етті
Тарихтан оқымай барсаң Төлепбала апайдың таяқшасы шып ете қалатын
Төңкерістің басы бар да, аяғы жоқ
Революция заманның өзгергеніне қарамастан үнемі қайталанып тұратын құбылыс
Принуждение к морали
- Я 12:45:04 Прошу Вас, сфокусируйтесь, пожалуйста, на простейшей мысли: никого не волнует представление имярека о морали, поскольку оно [его представление] всегда субъективно и относительно. Именно для этого и существуют ЗАКОНЫ. И если имярек считает себя потерпевшим - пусть подаёт заявление в полицию и через суд доказывает свою правоту. А вот угрозы поджечь клуб, избить хозяев клуба или участников инцидента - уголовно наказуемы. Благодарю за общение. :)
Американский суд встал на сторону Храпунова
- Ха! Храпунов кристально чистый? Ха! Три раза ха! На одной из работ пересекался и с чиновниками и с их детьми. Фильм "Крестный отец" просто отдыхает. И если чиновники еще как-то скромничают, ибо кресло потерять могут, если сильно зарываться будут, то их детки вообще себя ничем не ограничивают.
Варежки
- :) Спасибо, Сапа! "тургеньские девушки байзаковского возраста" - это пять! :) Оставайтесь таким всегда, даже если слово "всегда" противоречит устройству этого мира
Герольд Бельгер: Кокжайлау хотят уничтожить
- ТЭТЯНА, Кокжайляу - это уникальное место, там растут эндемичные виды растений, Кокжайляу красив своей естественной красотой, там лучше ходить пешком и наслаждаться красотой, дышать свежим воздухом. А туристические объекты можно и в другом месте строить, например построить этноаул где-нить недалеко под Алматой, в степи, я лично давно мечтаю, попить настоящий кумыс, обучиться какому-нибудь народному ремеслу и т.п.
Smart-путешествия по-МИДовски
- Мой айтишник за подобное приложение запросил 500 долларов и неделю срока. Торг уместен. Приложение на уровне дипломной работы студента. Вообще траты в МИДе сумасшедшие. Довелось побывать в одном из посольств Казахстана и заценить их компьютерное оснащение. Аймаки и макбуки в топовой конфигурации. Чтобы почту проверить и документ в ворде набрать им нужны компы за 3 тысячи долларов каждый. Автомобильный парк тоже впечатлил
Ратель. Лучшее за 2017 год. Сергей Уткин
- Уткин - высококвалифицированный юрист, что редкость даже среди обладателей юр. дипломов. Таким не сделать карьеры в КЗ, только на вольных хлебах........
Сварщик для Сауата Мынбаева
- Они и есть настоящие хозяева страны и творят все, что хотят, ведь никто с них за это не спрашивает.Как можно спросить с хозяина?.Все остальные прислуга и лакеи, каждый на своем строго определенном месте, ну за небольшим исключением, имеющая только одно право и в то же время обязанность-молчать, но, они не возражают и вполне с этим согласны.Касаемо сварщика, его имя будет втоптано в историю.Уж позаботятся.